บทนี้เนื้อหาลึก แต่ภาษาคนล้วนๆ: เริ่มจาก Option คืออะไร → Long Call → Long Put → สนามจำลองพอร์ต $100,000 ที่คุณกดเลือก Strike, อายุสัญญา และวิ่ง Scenario เองได้ → ปิดท้ายด้วย Greeks ที่จะตอบว่าทำไมถือเฉยๆ เงินถึงละลาย
Option คือสัญญาซื้อขาย "สิทธิ์" ไม่ใช่ตัวหุ้น — ก่อนไปต่อ มารู้จักส่วนประกอบของสัญญากันก่อน เพราะทุกสัญญา option ในโลกประกอบด้วยของ 4 ชิ้นเสมอ: ฝั่ง (Call/Put) + ราคาเป้า (Strike) + เส้นตาย (วันหมดอายุ) + ค่าสิทธิ์ (Premium)
| ศัพท์ | ภาษาคน | ในตัวอย่างของบทนี้ |
|---|---|---|
| Strike Price | ราคาเป้าที่ล็อกไว้ในสัญญา — จุดอ้างอิงว่าสิทธิ์เริ่มมีค่าเมื่อไหร่ | $110 (ฝั่ง Call) / $90 (ฝั่ง Put) |
| Premium | ค่าสิทธิ์ที่จ่ายซื้อสัญญา — เงินก้อนเดียวที่ฝั่งซื้อเสียได้ และเสียได้ทั้ง 100% | $5 ต่อหุ้น |
| Expiration / อายุสัญญา | เส้นตายของสิทธิ์ — เลยวันนี้สัญญากลายเป็นกระดาษเปล่า | 1 เดือน |
| Contract (สัญญา) | หน่วยซื้อขาย — 1 สัญญาคุมหุ้น 100 หุ้นเสมอ premium ต่อหุ้นจึงต้อง ×100 | จ่ายจริง $5 × 100 = $500 ต่อสัญญา |
| Long / Short | Long = ฝั่งซื้อสิทธิ์ (จ่าย premium, เสี่ยงจำกัด) • Short = ฝั่งขายสิทธิ์ (รับ premium, เสี่ยงเปิดกว้าง) — บทนี้เล่นฝั่ง Long อย่างเดียว | Long Call / Long Put |
| OTM / ATM / ITM | ตำแหน่ง strike เทียบราคาหุ้นตอนนี้: OTM = ยังไปไม่ถึงเป้า (ถูก แต่โอกาสต่ำ) • ATM = เป้าอยู่พอดีราคาหุ้น • ITM = เลยเป้ามาแล้ว (แพง แต่โอกาสสูง) | หุ้น $100 ซื้อ Call $110 = OTM |
| Breakeven จุดคุ้มทุน | ราคาหุ้นที่ทำให้เราเสมอตัว ณ วันหมดอายุ — Call: Strike + Premium • Put: Strike − Premium | Call: 110+5 = $115 |
| Exercise / ขายต่อ | ทางออกของสัญญา: ใช้สิทธิ์จริง (exercise) หรือขายสัญญาต่อในตลาดก่อนหมดอายุ — ในทางปฏิบัติคนส่วนใหญ่ขายต่อ ไม่ได้ใช้สิทธิ์จริง | บทนี้วัดผล ณ วันหมดอายุเพื่อความง่าย |
อ่านว่า: "หุ้น XYZ ตอนนี้ $100 — ฉันจ่าย $500 เพื่อเดิมพันว่ามันจะวิ่งทะลุ $110 ภายใน 1 เดือน" (จริงๆ ต้องทะลุ $115 ถึงเริ่มกำไร — เดี๋ยวเจอในตอนที่ 2) • ทุกสัญญา option อ่านเป็นประโยคแบบนี้ได้เสมอ: ฝั่งไหน เป้าเท่าไหร่ ภายในเมื่อไหร่ จ่ายเท่าไหร่ — ถ้าอ่านสัญญาตัวเองเป็นประโยคไม่ได้ อย่าเพิ่งกดซื้อ
ตัวเลข $100 / $110 / $5 / 1 เดือน เป็นเลขกลมเพื่อการสอน — premium ของจริงขึ้นกับตลาด (สนามจำลองตอนที่ 4 คำนวณราคาจริงตามสูตรให้ดู)
หุ้น XYZ ตอนนี้ $100 — เราเชื่อว่ามีข่าวดีรออยู่ และภายใน 1 เดือน ราคาจะวิ่งทะลุ $110 จึงเปิดสัญญา Long Call strike $110 อายุ 1 เดือน จ่าย premium $5 = ควักเงินจริง $500 (1 สัญญา คุมหุ้น 100 หุ้น)
คำถามแรกก่อนดูตาราง: เดิมพันนี้เริ่ม "ได้เงิน" เมื่อหุ้นถึงเท่าไหร่? หลายคนตอบ $110 — ผิด เพราะเราจ่ายค่าสิทธิ์ไป $5 แล้ว หุ้นต้องวิ่งถึง $115 (Strike $110 + Premium $5) เราถึงเสมอตัว เกินจากนั้นถึงเป็นกำไร
| หุ้น ณ วันหมดอายุ | เกิดอะไรขึ้น | มูลค่าสิทธิ์ | กำไร/ขาดทุน | % ของเงิน $500 |
|---|---|---|---|---|
| $130 (+30%) | ทะลุเป้าแบบจัดเต็ม | $20 | +$1,500 | +300% |
| $120 (+20%) | ทะลุเป้าสวยงาม | $10 | +$500 | +100% |
| $115 (+15%) | ถึงจุดคุ้มทุนพอดี | $5 | $0 | 0% |
| $112 (+12%) | ทะลุ $110 ตามที่ทายเป๊ะ! แต่... | $2 | −$300 | −60% |
| $110 (+10%) | ถึงเป้าเป๊ะ แต่สิทธิ์ซื้อที่ $110 ตอนหุ้น $110 = ไร้ค่า | $0 | −$500 | −100% |
| $105 (+5%) | หุ้นขึ้นตั้ง 5% นะ | $0 | −$500 | −100% |
| $100 (0%) | อยู่เฉยๆ | $0 | −$500 | −100% |
เราทายถูก ว่าหุ้นจะทะลุ $110 ใน 1 เดือน มันทะลุจริง ไปถึง $112 — แต่เรายังขาดทุน 60% เพราะกำไรจากสิทธิ์ ($2) ยังไม่พอจ่ายค่าสิทธิ์ ($5) • และแถว $105: หุ้นขึ้น 5% คนถือหุ้นแม่ยิ้ม แต่เราหมดตัว 100% — เกม Long Call ต้องถูกสามอย่างพร้อมกัน: ทิศ + ขนาด + เวลา แลกกับรางวัลหลักร้อยเปอร์เซ็นต์เมื่อถูกจริง (แถวบนสุด: หุ้นขึ้น 30% เราได้ 300%)
หุ้น XYZ ตอนนี้ $100 — เราเชื่อว่างบจะออกมาแย่ และภายใน 1 เดือน ราคาจะดิ่งหลุด $90 จึงเปิดสัญญา Long Put strike $90 อายุ 1 เดือน จ่าย premium $5 = ควักเงินจริง $500 • จุดคุ้มทุน = Strike − Premium = $85 หุ้นต้องดิ่งต่ำกว่านั้นถึงเริ่มกำไร
| หุ้น ณ วันหมดอายุ | เกิดอะไรขึ้น | มูลค่าสิทธิ์ | กำไร/ขาดทุน | % ของเงิน $500 |
|---|---|---|---|---|
| $70 (−30%) | ดิ่งหนักตามคาด | $20 | +$1,500 | +300% |
| $80 (−20%) | หลุดเป้าสวยงาม | $10 | +$500 | +100% |
| $85 (−15%) | ถึงจุดคุ้มทุนพอดี | $5 | $0 | 0% |
| $88 (−12%) | หลุด $90 ตามที่ทายเป๊ะ! แต่... | $2 | −$300 | −60% |
| $90 (−10%) | ถึงเป้าเป๊ะ = สิทธิ์ไร้ค่าพอดี | $0 | −$500 | −100% |
| $95 (−5%) | หุ้นลงตั้ง 5% นะ | $0 | −$500 | −100% |
| $100 ขึ้นไป | ทายผิดทาง | $0 | −$500 | −100% |
สังเกตว่ากติกาเดียวกับ Call ทุกบรรทัด แค่กลับหัว — ทายว่า "หลุด $90" มันหลุดจริงไป $88 เรายังขาดทุน 60% อยู่ดี
คนที่ถือหุ้นแม่ 100 หุ้นอยู่แล้ว ซื้อ Put ติดพอร์ตไว้ = ทำประกัน: วันหุ้นดิ่ง กำไรจาก Put ชดเชยขาดทุนของหุ้น เหมือนประกันรถตอนชน — โหมดนี้เราไม่ได้หวังให้ Put กำไร (เหมือนไม่มีใครซื้อประกันรถเพราะอยากให้รถชน) แค่ยอมจ่ายเบี้ยเพื่อจำกัดหลุม และมักเลือก strike ใกล้ราคาหุ้นกว่าโหมดเก็งกำไร นี่คือการใช้ Put ที่มือโปรใช้บ่อยที่สุด
เราตั้งค่าเริ่มต้นเป็นเดิมพันเดียวกับตอนที่ 2 ให้แล้ว (Call $110 อายุ 1 เดือน) — แต่ตรงนี้ premium ไม่ fix ที่ $5 แล้ว ระบบคำนวณราคา option จริงตามสูตรมาตรฐาน (Black–Scholes) เพราะในโลกจริง premium เปลี่ยนตาม Strike, อายุสัญญา และความผันผวน — ลองกดเปลี่ยนทีละอย่างแล้วดู premium ขยับ นั่นแหละบทเรียนแรก
เพราะ $5 ในบทเรียนคือเลขกลมเพื่อการสอน แต่ตรงนี้คือราคาตามสูตรจริง: strike ไกลจากราคาหุ้นตั้ง 10% อายุแค่ 1 เดือน IV 30% — ตลาดมองว่าโอกาสไปถึงต่ำ (delta ~0.15 ≈ ราว 1 ใน 7) เลยขายสิทธิ์ให้ถูกแค่ ~$0.66 • อยากเห็นสิทธิ์แพงขึ้น ลอง 3 ปุ่มนี้: กด IV 50% (หุ้นซิ่ง premium พุ่ง ~3.5 เท่า), เลื่อน strike เข้าใกล้ $100, หรือยืดอายุสัญญา — สามตัวแปรนี้คือสิ่งที่กำหนดราคา option ทั้งโลก
ราคา option คำนวณด้วย Black–Scholes: ดอกเบี้ย 4% ต่อปี, ไม่มีปันผล, IV คงที่ตามที่เลือก, วัดผล ณ วันหมดอายุ (ถือจนจบ ไม่ขายกลางทาง), ไม่รวมค่าคอมมิชชันและ bid-ask spread ซึ่งของจริงจะกัดกำไรเพิ่มอีก — ตัวเลขทั้งหมดเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุน
ค่าด้านล่างอัปเดตสดตามที่คุณตั้งไว้ในสนามจำลองตอนที่ 4 — ลองสลับ Strike/อายุ/IV แล้วกลับมาดูว่าเข็มขยับยังไง
—
Delta ยังอ่านเป็น "โอกาสโดยประมาณที่สัญญาจะจบแบบมีมูลค่า" ได้ด้วย: delta 0.25 ≈ ตลาดมองว่ามีโอกาสราว 1 ใน 4
—
—
พื้นหลังที่ทำให้เข้าใจ theta: มูลค่า option = มูลค่าจริง (intrinsic — ถ้าใช้สิทธิ์วันนี้ได้เงินเท่าไหร่) + ค่าเวลา (time value — ราคาของ "โอกาสที่เหลือ") • สิทธิ์ OTM ทั้งใบคือค่าเวลาล้วนๆ และค่าเวลาคือส่วนที่ theta ระเหยทิ้งทุกวันจนเหลือศูนย์ ณ วันหมดอายุ
—
กับดักคลาสสิก: ซื้อ option ก่อนงบเพราะมั่นใจว่าหุ้นจะวิ่ง — งบออกหุ้นขึ้นจริง แต่ IV ยุบ (ความไม่แน่นอนหายไป) option กลับขาดทุน เรียกว่า IV Crush — ทายหุ้นถูก แต่จ่ายค่าความคาดหวังแพงเกินไป
ภาคต่อของซีรีส์ Option: ฝั่ง Short (Covered Call / Cash-Secured Put) — เกมของ "คนเก็บค่าเช่า" ที่กติกากลับด้านทั้งหมด: ได้ทีละนิดแต่ได้บ่อย เสียทีเดียวหนัก — เจอกันบทหน้า